تبلیغات
سید هاشم رضوی (فاران) - انس با نهج البلاغه(1)
 
سید هاشم رضوی (فاران)
خدایا چنان کن سرانجام کار/ تو خشنود باشی و ما رستگار
درباره وبلاگ


الحمدلله رب العالمین، الصلوة و السلام علی رسول الله و علی اله ال الله لاسیما بقیة الله

مدیر وبلاگ : سید هاشم رضوی
نویسندگان
پنجشنبه 31 اردیبهشت 1394

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین الصلوة والسلام علی رسول الله و علی اله ال الله لا سیما علی بقیة الله

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

انس با نهج البلاغه بدون آشنایی و مطالعه ی مستمر امکان ندارد.

1ـ معرفی اجمالی نهج البلاغه

مقدمه:

قرآن کلام خدا و تبیان راه روشن و همواری است که سعادت دنیا و آخرت پرهیز کاران و سعادت جویان را تأمین می کند. بعد از وحی، کلام پیامبرخدا ـ صلی الله علیه و اله ـ و سخنان امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ به منزله ی تفسیر قرآن و برنامه ی عملی این صراط مستقیم و در اختیار ماست. در این میان بشریت از کلامی برخوردار است که از قرآن فروتر ولی قطعاً تابش انوار وحی و برگرفته از آموزه های اسلام ناب محمدی ـ صلی الله علیه و اله و سلم ـ است. این تحفه ی ارزشمند الهی «نهج البلاغه ی حضرت امیرالمؤمنین» است که به حق «اخ القرآن» نام گرفته و نورانیت هدایتگر و داروی شفابخشی است که خاستگاهش همانا کلام الله مجید و سنت رسول الله ـ صلی الله علیه و اله و سلم ـ می باشد.

بر هر انسان حق طلب و به ویژه برمسلمانان و مؤمنان واجب است آن چنان که از قرائت، مطالعه و تدبر در آیات الهی بهره مند می شوند، به فراخور نیاز مادی و معنوی و وخواسته های فردی و اجتماعی خود، از اقیانوس بیکران این کلام نوربخش استفاده کنند.

نهج البلاغه را همه می شناسند و در دسترس تمام اقشار جامعه قرار دارد. این اثر نفیس و کلام نورانی در منازل، مساجد و کتابخانه ها موجود ولی مهم آن است که به آن مراجعه و با اشتیاق و اعتقاد قلبی، کلماتش قرائت شود، در مفاهیم و پیام های آن دقت و در محتوای غنی و انسان سازش تدبر گردد.

 

1ـ1ـ معنی لفظی:

عبارت عربی«نهج البلاغه»: نهج + البلاغه به معنی راه روشن است. سید شریف رضی خود در مقدمه ی نهج البلاغه می نویسد: « بعد از تمام شدن کتاب چنین دیدم که نامش را نهج البلاغه بگذارم زیرا این کتاب درهای بلاغت را به روی بیننده می گشاید و خواسته هایش را به او نزدیک می سازد». اما این عبارت می تواند ایهام داشته باشد چرا که در ورای ظاهر این دوکلمه، معنای دیگری هم به ذهن ما خطور می کند.

 

1ـ2ـ معنی باطنی:

«نهج» در حقیقت راه روشن الهی است. حضرت امیرالمؤمنین ـ علیه السلام ـ در خطبه ی 93 نهج البلاغه می فرمایند: اِعْمَلُوا رَحِمَكُمُ اللّهُ عَلى اَعْلامٍ بَیِّنَةٍ، فَالطَّریقُ نَهْجٌ یَدْعُو اِلى دارِ السَّلامِ... ـ خداوند شما را رحمت كند، آگاه باشید که باید بر اساس نشانه هاى روشن عمل كنید، راه خدا مستقیم و واضح است كه شما را به بهشت مى خواند... در دعایی که از قول امام رضا ـ علیه السلام ـ برای امام زمان ـ عجل الله فرجه الشریف ـ نقل شده می خوانیم: «اللهم اسْلُكْ بِنا عَلى یَدَیْهِ مِنْهاجَ الْهُدى ... ـ خدایا با دست قدرت او راه روشن هدایت را برماهموار فرما».

«البلاغه» یعنی علاوه بر نشان دادن راه روشن الهی، انسان حق طلب را در رسیدن به حقیقت بندگی خدا راهنمایی و یاری می کند. دست او را می گیرد و به مقصد می رساند. چرا که «بلاغت» در فرهنگ حدیث متفاوت از«بلاغت» در زبان معمولی است.

امام صادق ـ علیه السلام ـ در وصیت به ابی جعفر محمد بن نعمان احوط می فرمایند: «یَا ابْنَ النُّعْمَانِ لَیْسَتِ الْبَلَاغَةُ بِحِدَّةِ اللِّسَانِ وَلا بِكَثْرَةِ الْهَذَیَانِ وَلَكِنَّهَا اِصَابَةُ الْمَعْنَى وَقَصْدُ الْحُجَّةِ ـ بلاغت و رسابودن کلام به تندی زبان و زیادی سخن بیهوده نیست بلکه بلاغت رساندن معنی و ارائه ی دلیل و برهان است». بنا براین نقش نهج البلاغه نشان دادن راه روشن و واضح به انسان است که او حقیقت بندگی را بیابد و به قرب خدا نائل گردد.

سید شریف رضی در مقدمه ی نهج البلاغه می نویسد: «این کتاب هم مورد نیاز دانشمندان و هم مطلوب دانشجویان است و هم خواسته های شخص بلیغ و زاهد در آن یافت می شود. دربین کلمات امام ـ علیه السلام ـ سخنان شگفت انگیزی در مورد توحید، عدل و تنزیه خداوند از شباهت به خلق می بینم که تشنگان را سیراب کرده و پرده ها را از روی تاریکی شبهات بر می گیرد».

 

1ـ3ـ گردآورنده:

ابوالحسن محمد بن حسین بن موسی معروف به سید شریف رضی، از علمای قرن چهارم هجری قمری، گرد آورنده ی نهج البلاغه است. سید رضی شخصیتی ممتاز است که شاید مانند او در میان دانشمندان شیعه کم باشد. وی اعجوبه ی علمای اسلامی، برخوردار از هوش بالا، آشنای به فقه و حدیث و به راستی عالمی برجسته بود.

سید رضی در عین حال با علمای اهل سنت مرتبط و در میان آنان هم دارای شهرت علمی  واخلاقی بود. به طور کلی این عالم برجسته در بین دانشمندان شیعه، فردی منحصر به فرد است.

سید شریف رضی نهج البلاغه را با رویکرد بلاغی جمع آوری کرده است. علاوه بر این که کلام امیر کلام زیباست، این کلام زیبا را در اوج زیبایی بیان فرموده است. سید رضی هم با ذوق ادبی بالا از میان مجموعه ی کلمات زیبا، زیباترین آن ها را گرد آورده است. از این رو مجموعه ی نهج البلاغه تا این حد مورد توجه و اقبال همگان قرار گرفته است.

 

2ـ ویژگی های نهج البلاغه

 

2ـ1ـ معروفیت عمومی:

نهج البلاغه مشهورترین، معروف ترین و معتبرترین کتاب حدیثی شیعه است. این کتاب ارزشمند را همه می شناسند و در دسترس تمام اقشار جامعه قرار دارد. بسیاری از مردم ممکن است کتاب های حدیث را نشناسند ولی کمتر کسی است که با نهج البلاغه بیگانه باشد.

  

2ـ2ـ جامعیت کیفی:

نهج البلاغه از نظر کیفیت و اعتبار مطالب، دارای جامعیت است. این کتاب مانند بحارالانوار یا کتاب های دیگر روایی جامعیت کمی و حجم بالا ندارد ولی از جامعیت کیفی برخوردار است. هرچه را که انسان در زندگی معرفتی، اخلاقی و اجتماعی خود نیاز دارد، در این کتاب جمع شده است. نهج البلاغه ما را از دیگر کتاب های حدیث بی نیاز می کند. این ویژگی ممتاز را کتاب های اربعه، بحار و مانند آن ندارد، فقط نهج البلاغه دارای این امتیاز است. راز توجه و رویکر دانشمندان رشته های مختلف نیز،  همین ویژگی استثنایی و جامعیت نهج البلاغه است.

  

2ـ3ـ صحت محتوا:

نهج البلاغه از نظرمضمون صحیح ترین کتاب روایی شیعه است. استاد شهید مرتضی مطهری معتقد است: «از نظر مضمون و محتوا، نهج البلاغه صحیح ترین و اصول کافی از نظر سند معتبرترین کتاب هاست». درست است که بعضی می گویند متن نهج البلاغه مرسل است و سید رضی اسناد آن را ذکر نکرده، اما متن کتاب، صحیح ترین مطالب و مورد تأیید آیات قرآن و سایر روایات است. از آن جا که بر تمام مضمون نهج البلاغه، آیات قرآن و روایات معتبر اقامه می شود، می توان به آن اعتماد کرد و به محتوای ارزشمند آن ملتزم شد.

  

2ـ 4ـ مراجعه ی عمومی:

نهج البلاغه کتابی است که عموم دانشمندان به آن پرداخته و از آن بهره برده اند. نه تنها محدثین و فقهای شیعه به نهج البلاغه مراجعه کرده و اکنون نیز به آن متوسل می شوند بلکه عالمان فرق اسلامی، عارفان، ادیبان، شاعران و دانشمندان مختلف با رویکردهای گوناگون به مطالعه، ترجمه، شرح و تفسیر این اثر بی بدیل مبادرت ورزیده اند.

سایر کتاب های معتبر حدیث در بین عموم مردم معروف یا مورد استفاده نیست ولی نهج البلاغه را همه ی مردم می شناسند و کمتر کتابخانه ی شخصی یا قفسه ی کتابی در منازل وجود دارد که نهج البلاغه در آن نباشد.

 

3ـ ساختار نهج البلاغه

در مطالعه ی ساختار ظاهری و محتوای کتاب شریف نهج البلاغه نکاتی مطرح می شود که برخی از آن ها عبارت است از:

 

3ـ1ـ گزینش مطالب

نهج البلاغه تمام فرمایشات و آثار امیرالمؤمنین ـ علیه السلام ـ نیست. سید رضی از میان آن چه در اختیار داشته است، به نظر خود بهترین های ادبی و بلاغی را برگزیده و در این مجموعه گرد آورده است. او حتی بعضی از متون مانند یک خطبه را به طور کامل نیاورده و بر اساس نظر کارشناسانه ی خود کاملاً گزینشی عمل کرده است.

 

3ـ2ـ چیدمان مطالب

چیدمان مطالب نهج البلاغه اساس مشخصی نداشته و کاملا مشوش است. حتی با کمی دقت به طور کامل معلوم می شود که مثلا در بین خطبه ها دعا، وصیت و کلام و سخن دو طرفه هم وجود دارد. یا در بین نامه ها ترتیبی وجود ندارد، مثلا نامه هایی که به معاویه ـ لعنه الله ـ نوشته شده، در بین دیگر نامه ها پراکنده است. بنا براین سید رضی با نگاه ادبی و بلاغت کلام عربی به انتخاب مطالب دست زده و در چیدمان آن ها هیچ نظم و ترتیبی را اعمال نکرده است. او خود در مقدمه ی نهج البلاغه می نویسد: «اگر در میان آن چه برگزیده‌‏ام فصول غیر منظّم و سخنان غیر مرتّبى آمده، به خاطر آن است که من نکته‏‌ها و جمله های درخشان آن حضرت را جمع آوری کرده و منظورم حفظ تمام پیوندها و ارتباطات کلامى نبوده است».

  • یادآوری مهم: نکته ی مهم این است که بی نظمی موضوعی و چیدمان نامنظم مطالب، هرگز به محتوای اصیل و ارزشمند آن خدشه ای وارد نکرده و از اعتبار آن نکاسته است. هر کلام و کلمه ای در جایگاه خود چنان قوی و معتبر است که هستی را به شگفتی وا داشته است. مثلاً اگرنامه هایی که براساس یک قاعده ی نگارشی و صفحه آرایی می بایست پشت سر هم باشد، پراکنده است، یا از یک خطبه بخش هایی از آن کم شده است، این موضوع بر محتوای آن ها تأثیر ندارد. هرنامه یا خطبه، متنی و محتوایی دارد که به نامه ها و خطبه های دیگر مربوط نمی شود. موضوع نامه و خطبه، مطالب آن و معارفی که باید در کلمه به کلمه ی آن ها مورد استفاده قرار گیرد، به طور کامل و شفاف موجود و به شکل بسیار ارزشمند مورد استفاده است. در عین حال این امکان وجود دارد که با مراجعه به منابع معتبر دیگر، آن چه را که کامل تر می دانیم مطالعه نماییم.    (ادامه دارد)



نوع مطلب : انس با نهج البلاغه، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
شنبه 11 شهریور 1396 08:17 ب.ظ
Nice post. I was checking constantly this blog and
I am impressed! Very useful information specially the last part :) I care for such info a lot.
I was looking for this particular information for a long
time. Thank you and good luck.
شنبه 7 مرداد 1396 02:12 ق.ظ
Nice post. I was checking continuously this blog and I'm impressed!
Very helpful information specifically the last part :) I care for such info much.
I was seeking this certain info for a very long time.
Thank you and best of luck.
جمعه 6 مرداد 1396 10:11 ق.ظ
Wonderful blog! I found it while surfing around on Yahoo News.

Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News?

I've been trying for a while but I never seem to get there!
Cheers
جمعه 30 تیر 1396 02:24 ب.ظ
At this time it looks like Movable Type is the
best blogging platform out there right now.

(from what I've read) Is that what you're using on your blog?
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
script>document.getElementById('mihan_page_advert').style.display='none';